Nghị định 349/2026: Đấu thầu không thành có được chỉ định thầu ngay?

❓ CÂU HỎI

Một gói thầu đã đăng thông báo mời thầu nhưng:

- Không có nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu; hoặc
- Có nhà thầu tham dự nhưng tất cả hồ sơ dự thầu đều không đáp ứng hồ sơ mời thầu; hoặc
- Tất cả nhà thầu tham dự đều không đáp ứng yêu cầu để thực hiện gói thầu.

Trong các trường hợp này, chủ đầu tư có được chuyển sang chỉ định thầu không?

✅ TRẢ LỜI

CÓ.

Từ ngày 09/9/2026, Nghị định 349/2026/NĐ-CP đã bổ sung thêm trường hợp này vào nhóm các trường hợp được áp dụng chỉ định thầu.

Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý:

ĐƯỢC CHUYỂN SANG CHỈ ĐỊNH THẦU không có nghĩa là được phép tổ chức một cuộc thầu mang tính hình thức để tạo điều kiện chuyển sang chỉ định thầu.

📌 CĂN CỨ PHÁP LÝ

Khoản 2 Điều 4 Nghị định 349/2026/NĐ-CP bổ sung điểm e1 vào sau điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

Theo đó, gói thầu đã đăng tải thông báo mời thầu, thông báo mời quan tâm hoặc thông báo mời sơ tuyển nhưng xảy ra một trong các trường hợp:

1. Không có nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu, hồ sơ quan tâm hoặc hồ sơ dự sơ tuyển;

2. Tất cả hồ sơ dự thầu đều không đáp ứng hồ sơ mời thầu;

3. Tất cả nhà thầu đều không đáp ứng yêu cầu để thực hiện gói thầu;

thì thuộc trường hợp được áp dụng chỉ định thầu.

Đối với trường hợp tại điểm e1 này, khoản 1 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, sau khi được Nghị định 349/2026/NĐ-CP sửa đổi, quy định áp dụng QUY TRÌNH CHỈ ĐỊNH THẦU THÔNG THƯỜNG.

🔎 VẬY CÓ THỂ “ĐẤU THẦU CHO TRƯỢT” RỒI CHỈ ĐỊNH KHÔNG?

Không nên hiểu như vậy.

Khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 quy định hồ sơ mời thầu không được đưa ra điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây cạnh tranh không bình đẳng.

Điểm k khoản 6 Điều 16 Luật Đấu thầu cũng xác định việc đưa các điều kiện như vậy vào hồ sơ mời thầu là hành vi bị cấm.

Do đó, nếu cố tình xây dựng tiêu chí quá đặc thù, quá cao hoặc không cần thiết để làm cho các nhà thầu khác không thể đáp ứng, sau đó lấy kết quả “không có nhà thầu phù hợp” làm căn cứ chuyển sang chỉ định thầu, thì rủi ro pháp lý rất lớn.

📍 VÍ DỤ

Một gói mua sắm thiết bị được đấu thầu rộng rãi.

Trường hợp 1:

HSMT được xây dựng đúng nhu cầu, tiêu chí hợp lý, cạnh tranh bình đẳng nhưng không có nhà thầu tham dự.

→ Có thể xem xét áp dụng điểm e1 khoản 2 Điều 78 để chuyển sang chỉ định thầu theo quy định.

Trường hợp 2:

HSMT cố tình đưa một số yêu cầu kỹ thuật, kinh nghiệm hoặc điều kiện bất hợp lý nhằm chỉ để một doanh nghiệp cụ thể có khả năng đáp ứng.

Các nhà thầu khác đều bị loại, sau đó chủ đầu tư lấy lý do “tất cả nhà thầu không đáp ứng” để chuyển sang chỉ định.

→ Đây là trường hợp cần đặc biệt cẩn trọng. Việc đáp ứng câu chữ của điểm e1 không làm mất đi yêu cầu về cạnh tranh, công bằng, minh bạch trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu.

⚠️ 3 ĐIỂM DỄ NHẦM

1. “Không có nhà thầu” không đồng nghĩa với việc cứ thế ký hợp đồng với một đơn vị bất kỳ.

Phải thực hiện đúng quy trình chỉ định thầu thông thường theo Điều 79.

2. Trước khi chuyển hình thức, cần lưu đầy đủ hồ sơ chứng minh quá trình lựa chọn nhà thầu trước đó diễn ra thực chất và đúng quy định.

3. Không được biến điểm e1 thành một “cửa” để né đấu thầu cạnh tranh.

✅ KẾT LUẬN

Nghị định 349/2026 đã mở thêm một cơ chế xử lý rất thực tế:

Đấu thầu đã được tổ chức nhưng không lựa chọn được nhà thầu phù hợp
→ có thể chuyển sang chỉ định thầu.

Nhưng điều kiện tiên quyết là quá trình lựa chọn trước đó phải được thực hiện thực chất, minh bạch và đúng pháp luật.

Đừng hiểu quy định mới thành:

“Cứ làm cho đấu thầu không thành rồi chuyển sang chỉ định.”

Đó là hai câu chuyện hoàn toàn khác nhau.

#VMCWorks #TuyenDungXayDung #DauThau #QuanLyDuAn #PhapLuatXayDung #KySuXayDung