QUY TRÌNH 51 – NGHIỆM THU ĐỔ BÊ TÔNG CẦU THANG VÀ CHIẾU NGHỈ
Cầu thang là cấu kiện có mặt nghiêng, nhiều góc cạnh và thường liên kết đồng thời với dầm, sàn, chiếu nghỉ hoặc tường/vách. Nếu tổ chức đổ không hợp lý, bê tông dễ trượt xuống chân thang, phân tầng, rỗ tại cổ bậc, biến dạng cốp pha hoặc làm xê dịch cốt thép. Vì vậy, nghiệm thu công tác đổ bê tông cầu thang phải kiểm soát liên tục từ trước khi xe bê tông đến, trong khi đổ, đến bảo dưỡng và đánh giá bề mặt sau tháo cốp pha.
1. Căn cứ kiểm tra
• Hồ sơ thiết kế, bản vẽ triển khai thi công/shop drawing, biện pháp thi công, cấp phối bê tông và kế hoạch đổ đã được phê duyệt.
• TCVN 4453:1995 về thi công và nghiệm thu kết cấu bê tông, bê tông cốt thép toàn khối; TCVN 14586:2025 về yêu cầu kỹ thuật hỗn hợp bê tông; TCVN 3105:2022 về lấy mẫu, chế tạo và bảo dưỡng mẫu thử bê tông; TCVN 3106:2022 về độ sụt, TCVN 3118:2022 về cường độ chịu nén; TCVN 8828:2011 về bảo dưỡng ẩm tự nhiên. VSQI ghi TCVN 14586:2025 còn hiệu lực, TCVN 9340:2012 hết hiệu lực và TCVN 8828:2011 còn hiệu lực khi tra cứu 14/10/2026.
• Các yêu cầu về cấp độ bền/mác, độ sụt, kích thước bậc, lớp bảo vệ, vị trí mạch ngừng và dung sai phải lấy theo hồ sơ thiết kế, cấp phối và chỉ dẫn kỹ thuật được duyệt. Không dùng một trị số kinh nghiệm chung cho mọi công trình.
2. Điều kiện bắt buộc trước khi đổ
• Cốt thép, ván khuôn bản thang, bậc thang, chiếu nghỉ, dầm thang và chi tiết chờ đã được nghiệm thu; các tồn tại trong checklist đã được đóng.
• Hệ chống đỡ, gông, giằng và thành bậc ổn định; mối nối cốp pha kín; có giải pháp hạn chế mất nước xi măng và chịu được tải trọng thi công, áp lực bê tông tươi.
• Đường vận chuyển, vị trí đặt bơm/ống, nguồn điện, đầm dùi, dụng cụ hoàn thiện, chiếu sáng và nhân lực đã sẵn sàng. Có phương án dự phòng khi mưa, mất điện hoặc gián đoạn cấp bê tông.
3. Kiểm tra bê tông đầu vào
• Kiểm tra phiếu giao nhận từng xe: đơn vị cung cấp, thời gian trộn, cấp độ bền/mác, cấp phối, phụ gia, khối lượng và vị trí sử dụng.
• Kiểm tra độ sụt theo cấp phối/biện pháp đã duyệt và tiêu chuẩn áp dụng. Không tự ý thêm nước tại công trường để tăng độ linh động; mọi điều chỉnh phải theo quy trình của đơn vị cung cấp và được người có thẩm quyền chấp thuận.
• Lấy mẫu, chế tạo, đánh dấu và bảo dưỡng mẫu theo kế hoạch thí nghiệm và TCVN 3105:2022. Nhãn mẫu phải truy xuất được ngày giờ, cấu kiện, xe bê tông và người lấy mẫu.
• Không tiếp nhận bê tông có dấu hiệu phân tầng, đông kết bất thường, sai chủng loại hoặc vượt điều kiện thời gian vận chuyển theo hồ sơ cấp phối và quy định dự án.
4. Trình tự đổ bê tông cầu thang
• Tổ chức đổ theo biện pháp được duyệt, thường kiểm soát từ vị trí thấp lên cao để hạn chế bê tông trượt dồn và giảm áp lực cục bộ; trình tự cụ thể phải phù hợp hình dạng, độ dốc, phương án cấp bê tông và cốp pha.
• Bê tông được đưa vào từng đoạn/lớp phù hợp khả năng đầm. Không tập trung lượng lớn tại một vị trí, không để ống bơm va vào thép hoặc thành bậc.
• Theo dõi liên tục ván khuôn, hệ chống và cốt thép. Khi có phình, hở, chảy vữa, xê dịch thép hoặc lún chống phải dừng cấp bê tông tại khu vực, khoanh vùng và báo người có thẩm quyền đánh giá; không tự chui vào dưới hệ chống đang mất ổn định để gia cố. Chỉ thi công tiếp sau xử lý được xác nhận.
5. Đầm và hoàn thiện bề mặt
• Đầm đúng thiết bị, đúng vị trí và thời gian theo biện pháp; bảo đảm bê tông bao kín cốt thép và điền đầy tại chân bậc, góc cốp pha, chiếu nghỉ và vùng liên kết.
• Không dùng đầm để kéo bê tông đi xa; không đầm quá lâu gây phân tầng hoặc chạm mạnh vào cốp pha, cốt thép và chi tiết chờ.
• Hoàn thiện mặt bậc, cổ bậc và chiếu nghỉ theo cốt thiết kế, có xét lớp hoàn thiện sau này. Kiểm tra lại số bậc, cao độ đầu–cuối và sự đồng đều trước khi bê tông bắt đầu đông kết.
6. Mạch ngừng và tình huống gián đoạn
• Vị trí mạch ngừng phải theo thiết kế hoặc biện pháp được phê duyệt. Không tự dừng tại vị trí bất lợi chỉ vì hết ca hoặc chậm xe.
• Khi buộc phải gián đoạn, ghi nhận thời gian, vị trí, tình trạng bê tông và báo người có thẩm quyền quyết định giải pháp. Bề mặt mạch ngừng phải được xử lý theo hồ sơ được duyệt trước khi đổ tiếp.
7. Bảo dưỡng và kiểm tra sau đổ
• Bắt đầu bảo dưỡng khi bề mặt đủ điều kiện, áp dụng che phủ, giữ ẩm hoặc phương pháp đã được duyệt; bảo vệ cầu thang khỏi rung động, va chạm, đi lại sớm và mất nước nhanh.
• Ghi nhật ký thời gian bắt đầu/kết thúc đổ, số xe, khối lượng, thời tiết, lấy mẫu, sự cố và biện pháp xử lý.
• Sau tháo cốp pha, kiểm tra bề mặt, góc cạnh, kích thước bậc, nứt, rỗ, tổ ong, lộ thép và sai lệch hình học. Mọi sửa chữa phải có phương án được chấp thuận; không tự trát che khuyết tật trước nghiệm thu.
7A. Kiểm soát định lượng, sai lệch và kết quả thử
• Lập bảng cho từng vế/chiếu nghỉ: thông số thiết kế, số đo thực tế, đơn vị, sai lệch, giới hạn và điều/bảng áp dụng. Tách tiêu chí bê tông đầu vào, hình học kết cấu thô và lớp hoàn thiện; không dùng một mức ±5 mm chung.
• Giới hạn độ sụt theo cấp phối/chỉ dẫn được duyệt. Ví dụ GIẢ ĐỊNH hồ sơ yêu cầu 120 ±20 mm: khoảng 100–140 mm; kết quả báo cáo 150 mm ngoài giới hạn. Đây không phải dung sai chung TCVN và độ sụt đạt không chứng minh cường độ đạt.
• Đo cao độ đầu, cuối, chiếu nghỉ và từng vị trí bậc theo mốc; tính ΔH = cốt đo − cốt thiết kế. Ví dụ GIẢ ĐỊNH cốt thô +3,150 m, đo +3,162 m thì sai lệch +12 mm; kết luận phải so giới hạn được duyệt, không tự coi là chấp nhận.
• Chốt trước trong biện pháp: chiều dày lớp/đoạn đổ, thiết bị và vùng tác dụng đầm, cách chuyển lớp, điều kiện gián đoạn và xử lý mạch ngừng. Không đặt một thời gian đầm hoặc thời gian chờ chung cho mọi hỗn hợp/cấu kiện.
• Nén mẫu theo phương pháp áp dụng; tuổi thử, tổ mẫu và tiêu chí chấp nhận theo thiết kế/kế hoạch. Không dùng một viên đạt hoặc kết quả tuổi sớm để thay đánh giá lô ở tuổi thiết kế.
• Bảo dưỡng ghi thời điểm, phương pháp, thời tiết, tình trạng giữ ẩm và người kiểm. Kết thúc theo điều kiện thời gian/cường độ cần thiết của tiêu chuẩn và hồ sơ áp dụng; không mặc định đủ 7 ngày là xong. Điều kiện tháo khuôn/chống thuộc Quy trình 52, không suy ra chỉ từ bề mặt khô.
• Ngưỡng cảnh báo/dừng của hệ chống theo tính toán/biện pháp và điều kiện thực tế; không lấy dung sai hình học nghiệm thu làm ngưỡng an toàn. Khuyết tật sau tháo phải đo vị trí, kích thước/phạm vi và lập phương án xử lý trước che phủ.
8. Các trường hợp phải dừng hoặc không chấp nhận
• Chưa nghiệm thu cốt thép/ván khuôn; hệ chống mất ổn định; cốp pha hở hoặc sai cao độ chưa xử lý.
• Bê tông sai cấp phối/chủng loại, không truy xuất được phiếu giao, độ sụt không phù hợp yêu cầu hoặc bị tự ý thêm nước.
• Đổ dồn trái biện pháp gây trượt bê tông; đầm không tới chân bậc; cốt thép, con kê hoặc chi tiết chờ bị xê dịch.
9. Hồ sơ nghiệm thu
• Biên bản nghiệm thu cốt thép và ván khuôn; phiếu giao bê tông; kết quả kiểm tra độ sụt; biên bản lấy mẫu và kết quả thí nghiệm; nhật ký đổ bê tông; ảnh hiện trường; biên bản xử lý sự cố/tồn tại nếu có.
Ghi nhớ: đổ bê tông cầu thang không chỉ là “đổ đầy khuôn”. Phải kiểm soát đường đi của bê tông, khả năng đầm tại từng cổ bậc, sự ổn định của cốp pha và cao độ hoàn thiện để cầu thang đạt đồng thời yêu cầu kết cấu, sử dụng và thẩm mỹ.
Nguồn đối chiếu
• VSQI – TCVN 14586:2025: https://tieuchuan.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+14586%3A2025
• VSQI – TCVN 8828:2011: https://tieuchuan.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+8828%3A2011
• VSQI – TCVN 4453:1995: https://tieuchuan.vsqi.gov.vn/tieuchuan/view?sohieu=TCVN+4453%3A1995
🔎 Bạn đang tìm việc hoặc cần tuyển nhân sự ngành Xây dựng?
👉 Tìm việc – Đăng tuyển nhanh tại: https://vmcworks.com.vn/
💬 Cần hỗ trợ? Kết nối VMC Works: https://zalo.me/vmcworks
Viết bình luận